Anasayfa | ye Girii | ye Ol | Otel Ara | Gezi Rotas Tavsiyelerim | letiim | Knye

  -   







Dou Karadeniz  Artvin
 Borka Machael Camili Ky
 Gorgit Yaylas ve Tabiat Koruma Alan
Otel Ara

yle birka gnlk geziye ne dersin? te rota nerilerim:



Macaheli ya da Maaheli (Grcce: მაჭახელი), gnmzde Trkiyein Artvin iline ve Grcistann Acara zerk Cumhuriyetine yaylan vadinin ve tarihsel blgenin addr [1]. Daha eski adnn Bicihianidir. Trkede Macahel veya Maahel olarak yazlr. Blgedeki vadi ve akarsu ile eskiden yaplan tfeklere ise Macahela denir.

ADIN KKEN

Grcce bir ad olan Macaheli, halk etimolojisine gre maca (bilek) ve heli (el) szcklerinden olumutur. Bilimsel terminolojide ise Macahelinin farkl bir kkeni olduu kabul edilir. Grcce ca kuyu, ukur anlamna gelir. Macaheli szcnn gvdesi cadr. Macaheliye yukardan bakldnda, buralarn bir kuyuyu andrd grlr. Macaheli adndaki h harfi, ehi szcyle ilikilidir. Ehi kayadaki doal oyuk, maara demektir. H harfi buradan gelir. Ehinin banda ve sonundaki nllerin Macaheli szcnde dt ve bu yer adnda yalnzca h harfinin kald kabul edilir. Gvdesi ca olan Macaheli adndaki ma nek, el-i de sonektir

COGRAFYA

Macahelinin Trkiye tarafndaki blmnde (Yukar Macaheli) ise alt ky yer alr. Yukar Macaheli bugn Camili yresi olarak da anlr. Trkiye tarafnda kalan blmde Camili (Hertvisi), Dzenli (Zedvake), Efeler (Eprati), Kayalar (Kvabistavi), Maralky (Mindieti) ve Uurky (Akria). Grcistan tarafnda kalan blmde (Aa Macaheli) de byk ve kk pek ok ky vardr. Byk kyler arasnda Gvara, Kedkedi, Acarisamarti, Tshemrala, hutuneti ve ikuneti saylabilir. Kk kyler arasnda Kokoleti, Kostaneti, Kahieti, Saputkreti, Gorgadzeti, Vake, Basileti, Gorieti, Kokoleti, Kokoladzeebi, Hinkileti, Kirkteti gibi kyler yer alr.

BTK RTS

Macaheli vadisi, deiik trde yal aalaryla nldr. Vadinin btn bayrlar aalarla ve ayrlarla kapldr. Vadinin yaklak % 70i ormanlar ve meyve aalarndan oluur. Macahelide 1-5 yzyllk aalara rastlanr. Vadide daha ok grgen, kestane, hlamur, am gibi aa trleri vardr. te yandan taflan, dailei, mumula, fndk, elma, hurma, ayva, vine, kiraz, dut, ceviz gibi farkl bitkiler yetiir. ay burada yetien bitkilerden biridir. Vadide pek ok meyve aac, bir orman grnm alacak kadar ok ve younluktadr. Macaheli vadisi, tam bir yeil cennet saylr. Yabani hayvan varl ve akarsularn ekolojik olarak temiz olmas bu grnm tamamlar.

HAYVAN VARLIGI

Macaheli vadisinde yabani hayvanlar ve kular yaar. Kulardan alakarga, karatavuk ve deiik trlerde sere bulunur. te yandan mevsimsel olarak guguk ve bldrcn gelir. Macahela vadisi ormanlarnda ve dalarnda deiik yrtc kular yuva yaparlar. Atmaca, kuzgun, ahin yerli kulardan saylr ve blgenin doasna, kayalklarna ve 3-5. yzyllk aalarna uyum salamlardr. Gvercinler ormanlarda srler halinde yaarlar.
Yabani hayvanlar Macahela vadisine uyum salamlardr. Vadinin kestane, taflan, grgen gibi aalarla kapl yksek yerlerinde, yal aalarn ve kayalklarn olduu blgelerde yabani hayvanlar yaar. Bu blgede yaban domuzu, ay, akal, tilki, ceylan, tavan, yaban keisi gibi hayvanlara yrenin hayvan varln tamamlar.

KLM

Macaheli vadisi, Grcistann gneybat ucu ile Trkiyenin kuzeydou ucunda, iki lke snrna yaylr. Vadinin Karadenize uzakl 25 kilometre kadardr. Macaheli yazn serin ve lman, knsa aksine souk ve nemlidir. Ocak aynda bazen snn geceleri eksi 2 Cden eksi 17 Cye kadar dt grlr. Ancak gndzleri gene de lk bir hava vardr. K aylar genellikle karl geer, karn metreye ulat zamanlar olur.

MACAHELA AYI

Maceheli vadisinin balca akarsuyu Macaheladr. Bu akarsu, pek ok irili ufakl kolla beslenir. Macahela suyu ekolojik olarak hayli temizdir ve ime suyu olarak da kullanlmaktadr. Macahela aynn baz kollar, yamur srasnda bile bulanmaz. Macahela ay, alabalyla da nldr.krmz benekli alabalk mevcuttur. Macehela vadisi son derce gzel bir doaya sahiptir ve yaz aylarnda dinlenmek iin seilen yerlerin banda gelir.

MACAHELA TFEG

Macaheli vadisinde yaplan akmakl tfeklere Macahela deniyordu. Grcistanda 18. yzyln ikinci yars ile 19. yzylda Macahela tfeklerinin farkl biimlerinin yapld bilinmektedir. Yivli namlulular en iyi olanlaryd. Asya lkelerinde olduu gibi Avrupa lkelerinde de nl olan Maahela tfeini yapanlar, Maahelili ustalard. Maahela tfeklerinin yapld tezghlar gnmzde Acarada, Yukar hutunetideki etnografya mzesinde bulunmaktadr.

ARH

Macaheli, Tun andan bu yana yerleme yeridir. M 6. yzylda hkm sren Kral Parnavaz dneminde bu blgenin Grcistann siyasal, ekonomik ve kltrel yaamnda nemli yeri olduu bilinmektedir. Macahelinin bu nemi, zellikle jeopolitik konumundan geliyordu. Bat Grcistann, Kolhida (Kolheti) ad altnda ayr bir siyasal birlie sahip olduu dnemde Macaheli de bu kralln bir parasyd. Eski dnemlerden balayarak Macahelinin d dnyayla, denizcilerin her zaman ekim merkezi olan Karadeniz kylarna ticari ve siyasal nedenlerle gelen Avrupallarla ilikisi olduu tahmin edilebilir.
Parnavaz dnemindeki birleik Grc devletinin paralanmasndan sonra Macaheli uzun sre Roma ve Bizans egemenliinde kald. 5. yzylda Gorgasal dneminde gl bir Grc devleti ortaya knca, yeniden Grc ynetimi altnda girdi. Bu tarihten sonra da birleik Grc devletinin ya da bir Grc prensliinin paras oldu. Ama genel olarak, jeopolitik adan bir paras olduu Acara topraklar iinde yer ald.
Birka yzyl sren Mool istilasndan, Grcistann dier blgeleri gibi Macaheli de olumsuz etkilendi. Bizans mparatorluunun yklmasndan sonra Osmanl Devleti iyice glendi ve 16. yzylda Grcistann batsnn bir blmn ele geirdi. Bu topraklar arasnda Macaheli de vard. 1568-74 arasnda Osmanl topraklarna katlan Macahelinin kyleri hakknda Osmanl tahrir defterlerinde nemli bilgiler yer alr. Bu tahrirler Grcistan Vilayeti Byk Defteri olarak bilinmektedir. Grcistan Vilayeti olarak da adlandrlan ldr Eyaleti iinde yer alan Macahelinin ok kra, verimsiz bir blge ve ekilebilir topraklarnn da ok az olduu belirtilmitir. Bundan dolay yerel yneticiler, halkn vergi verecek gc olmadn Osmanl sarayna bildirmi ve birka yzyl boyunca yre halk vergi vermekten muaf tutulmutur. Blge halk, Tanzimatn ilanna (1839) kadar vergi vermemitir. Macahelide 1630lara dein Hristiyan yneticiler vard. Ama daha sonra yneticilerin slam benimsemesi zorunlu oldu. Macahelide nce toplumun nde gelenleri, ardndan halk Mslman olmutur.
Macaheli bazen Acara sancana, bazen de avat sancana balyd. 16. yzyl fermanlarndan birinde Macahelinin avata bal olduu kaytldr. Bir baka fermanda padiahn Macahelie Savat sancandan alp ayr bir sancak yapt belirtilir. Sonraki bir fermanda Macaheli sancann nahiye yapld ve Acara sancana baland kaydedilmitir. Bu fermanlarda Macaheli halknn ok alkan, ama bana buyruk olduu, zerlerine fazla gidilmemesi ve zor kullanlmamas gerektii yazldr.
Macaheli, 1877-1878 Osmanl-Rus Savana dein Osmanl ynetiminde kald. Bu savan ardndan imzalanan Berlin Antlamasyla arlk Rusyasna brakld. nl Grc air ve yazar Akaki Tzeretelinin byk kardei Davit Tzereteli 1879da Macahelinin Acaraya bal olduunu, halknn konuksever, baarl tccarlar ve iyi kayklar olduunu yazmtr. Tzereteli ayrca son dnemlerde Macaheliden gn baladn, halkn Osmanl lkesine gittiini belirtmi ve gn nedenleri stnde durmutur. Rus ynetiminin, daha nce vergi vermeyen, askere gitmeyen Macaheli halkna ar vergiler koyduunu, askere almaya baladn, halkn bunlar kabul etmediini belirtmitir.
Birinci Dnya Savandan sonra, 1918de kurulan Demokratik Grcistan Cumhuriyeti snrlar iinde yer alan Macaheli, 1921de belirlenen Trkiye-Sovyet snryla ikiye blnd. Alt ky Trkiyede Yukar Macahelide , on iki ky Grcistanda Aa Macaheli iinde kald.

KLTR

Tarihsel konumu asndan nemli bir yere sahip olan Macaheli yresinde Grc Kraliesi Tamar ile ilikili ok sayda efsane vardr. Tamarn mezarnn Macahelinin yksek tepelerinde, Karhal Dalarnda, Epratide olduu sylenir. Efsanelerde Tamarn Macaheliye, zellikle Epratiye gitmeyi, Karal Dalar eteklerinde dolamay ok sevdii belirtilir. Macaheli blgesinde, eski tarihlerde ina edilmi ok sayda Grc kilisesi ve manastr vard. Grc kltrnn gelitii yerler olarak da kabul edilen bu kurumlardan Eprati manastrnn Kralie Tamarn isteiyle ina edildii sanlr. Bir Macahelili olan Svimon Eprateli (Epratelili Svimon) bu manastrda almalar yapm, 16. yzyln sonlarna kadar burada bulunmutur.
Siyasal, kltrel ve ekonomik yaamda Macahelinin ok nemli bir yerinin bulunduunu, kapl ve kemerli kprler de gstermektedir. ok yerde ina edilmi kapl ve kemerli kprlerin varl Macaheliyi gezenlerin de dikkatini ekmitir. Bu kprlerden biri, Kavtaretinin iki yakasn birletiren kpryd. Trkiye-Sovyet snr izilinceye dein bu kpr varln korumu, ancak daha sonra Sovyet ynetimince yklmtr.
Halkn Mslmanl kabul etmesinden sonra Macahelide cami ve mescitler ina edilmitir. Macahelideki cami, sslemeleri asndan Rus gezginlerin de dikkatini ekmitir. Bu camideki ahap oymalarda zm, yaprak, testi gibi motifler ok baaryla ilenmitir.
Macaheli, Grc tarihinin nl kaynaklarndan Kartlis Tshovrebada (Kartli Tarihi) Bicihiani olarak geer. Blgenin ad sonradan Macaheli olmutur. Macaheldeki derenin ad olan Macahela, bu yrede dklen ve Avrupa ile Osmanl mparatorluunda nl olan bir tr topun da ad olmutur. Macahela toplarnn dkm tezghlar gnmzde Yukar hutunetideki etnografya mzesinde sergilenmektedir.
Macehelde (Camili) Grcce oksesli arklar syleyen yal kyllerden kurulu Maahela Geleneksel ok Sesli arklar Topluluu vardr [3]. Macehelli olan Bayar ahin de Trke ve Grcce arklar syleyen arkclardan biridir. Yallar topluluu ve Bayar ahin, birka kez Grcistanda dzenlenen festivallerde de konser vermilerdir. Macahel Eitim Kltr ve Dayanma Vakf, stanbulda Macahel [4] adyla dergi yaymlamaktadr.

TURZM

Macaheli, Trkiyede son yllarda turizme alan blgelerden biri oldu. zellikle trekkingcilerin gzde meknlarndan biri haline geldi. Macahelde turizmin gelimesi ve bir ekonomik ura olarak da Kafkas arsyla yaplan arclk TEMA tarafndan desteklendi. te yandan her yl Camili (Macahel) evre Koruma ve Gelitirme Derneinin nclnde Macahel, Kafkas Ar ve Bal Festivali dzenlenmektedir.

Kategoriler: Butik Oteller, Daclk, Gller, Kyler, Manzara Seyir Noktalar, Nehir ve elaleler, Trekking (Doa Yry) Parkurlar, Ulusal Parklar, Yresel Yemekler ve ecekler