Anasayfa | ye Girii | ye Ol | Otel Ara | Gezi Rotas Tavsiyelerim | letiim | Knye

  -   







zmir-eme Yarmadas  zmir
 Alaat
 Allianoi
 Asklepios-Pergamon (Bergama)
 Bergama (Pergamum)
 Claros Kalntlar - zdere
 esme
 iftlikky-Kumbeach
 Efes (Ephesos)
 Kemalpasa Ulucak Deve Gresleri
 Tarihi Camiler-Kiliseler ve Sinagoglar
Otel Ara

yle birka gnlk geziye ne dersin? te rota nerilerim:

Pergamon, gnmzde zmir iline bal Bergama ilesinin merkezinin yerinde kurulu antik kentin addr. Pergamon, eski alardada Misya blgesinin nemli merkezlerinden biriydi. 282-133 arasnda da Pergamon Krallnn bakentiydi. Pergamon ad, bir sylence kahraman olan Pergamos'tan gelir. Pergamosun, Teuthrania kraln ldrdkten sonra kenti ele geirdii ve kendi adn verdii sanlr. Baka bir sylenceye gre de Teuthrania Kral Grynos savata Pergamos'tan yardm istemi, zaferden sonra iki kent kurdurarak birine onun onuruna Pergamon, tekine de Gryneion adn vermitir.

Yazl belgelerde Pergamon'dan ilk kez 4. yzyln balarnda sz edilir. Kent daha sonra Pergamon Krall'nn bakenti oldu. Bu dnemde saray, tapnak, tiyatro gibi yaplarla yapld, kent kule ve surlarla evrildi. Pergamon, kralln Roma'ya balanmasndan sonra da Bat Anadolu'nun sayl kentlerinden biri olarak kald.

Eski kentin kalntlarn, 1870lerde Bat Anadoluda demiryolu denmesinde alan Alman mhendis Carl Humann buldu. Pergamon'da ilk aratrma ve kaz almalarna da 1878'de baland. Kazlar ve onarm almalar gnmzde de srmektedir.

Pergamon Akropol
Pergamon kentinin Akropol' ("kentin yukar blm"), Bakray'nn sulad ovaya egemen bir tepenin zerinde yer alr. Byk bir kale grnmndeki Akropoln ana kapsna varmadan solda Heroon'un kalntlar vardr. Heroon, Eski Yunan'da bir kahraman ya da yar tanr adna yaplm ve evresi stunlu bir galeriyle evrili kutsal yerlerin adyd. Heroonda, dinsel trenin yapld oda (klt odas) geni bir n galerinin arkasndayd. Heroonun kuzeyinde Helenistik dnemden kalma bir dizi dkkndan oluan uzun bir yap bulunuyordu.


Pergamon model kenti, Berlin Mzesi
Dier bir perspektiftenKentin koruyucusu saylan akl ve sava tanras Athena adna yaplan Athena Tapna, Akropol'n en nemli meknyd. Tiyatro terasnn zerinde bulunan bu tapnak, Dor dzeninde yaplmt. Kazlarda Athena Tapnann birok paras Berlin'e gtrlerek aslna uygun biimde orada yeniden kurulmutur. Pergamon'da ise yalnzca temelleri kalmtr.

Athena Tapna'nn kuzeyinde drt salonlu bir ktphane vard. Buras Helenistik dnemin en byk kitaplklarndan biriydi. Ktphanede "Pergamon derisi" olarak adlandrlan parmen stne yazlm 200 bin kitap bulunduu bilinmektedir. Romal asker ve devlet adam Marcus Antonius, 41'de kitaplarn tmn Msr Kraliesi Kleopatra'ya armaan etmitir. Athena Tapnann gneyindeki bir terasta Zeus Suna yer alyordu. Zeus Suna da Berlin'e gtrlm ve onarlarak oradaki Pergamon Mzesi'ne (Pergamon Museum) koyulmutur. Helenistik dnemi mimarisinin en gzel rnei olan sunan Pergamonda yalnzca temelleri kalmtr. Zeus Suna'nn gneyinde Yukar Agora bulunur. Agora, gney ve kuzeydoudan Dor dzeninde stunlu galerilerle evriliydi. Agora'da toplanan halk, siyaset ve ticaretle ilgili konular ynetimle grp konuuyordu. Agorann kuzeybatsnda Agora Tapna bulunuyordu. Akropol'n en yksek yerinde Pergamon krallarnn saraylar ykseliyordu. Gnmze bu saraylarn yalnzca zemini ve temelleri ulamtr. Sade grnml bu yaplarda odalar stunlu bir avlu evresine sralanyordu.

Athena Tapna'nn batsndaki dik yamata, yaklak 10 bin kiilik bir tiyatro yer alr. Helenistik dnemde yaplan tiyatronun uuruma bakan n taraf setlerle salamlatrlmt. Tiyatronun ahap bir sahnesi vard ve bu sahne sklp taklabilecek biimde yaplmt. Akropoln bir baka tapna olan Dionysos Tapna, tiyatro terasnn kuzeyindeydi. 25 basamakla klan bir podyum zerinde bulunan tapnan yalnz n yznde stunlar vard.


Orta Kent
Bergamada kalntlarBugn Orta Kent denilen yerleme, eski Pergamon kentinin bir baka blmyd. Kentin yukar blm Akropolde, daha ok kral ailesi ile yneticiler, aydnlar ve komutanlar oturuyordu. Orta Kent ise halkn rahatlkla girip kt yerdi. Burada dorudan devlet ynetimiyle ilgili olmayan yaplar, genler iin spor alanlar, halka ak tapnaklar bulunuyordu.

Orta Kentin nemli alanlarndan biri Demeter Kutsal Alanyd. Bu alan dikdrtgen bir platformda yer alyordu. Bugn Yukar Gymnasion'dan gelindiinde, eskiden bir eme ile kurban ukurunun bulunduu alana girilir. Buradan be basamakla klan iki stunlu antsal girie (propylaia) ulalr. Kutsal alana buradan inilir. Alann solunda tapnak, ortasnda ise sunak vard. Sa yandaki 10 sral oturma alannda, Demeter ve Kore dinsel trenlerini 600 kii izleyebiliyordu.

Gymnasion Orta Kentin en byk yap kompleksiydi. Burada eitli spor dallarnda almalar ve yarmalar yaplrd. Gymnasion, yukarya doru genileyen teras zerine kuruluydu ve bir bakma ayr Gymnasion biiminde ina edilmiti. st teras yetikinlere, orta teras genlere, alt teras ise ocuklara ayrlmt. Orta blmnde galerilerle evrili alanda gre, disk atma, uzun atlama gibi spor almalar yaplrd. Kuzeydeki galerinin arka blmndeki salonlarda eitli konularda dersler verilirdi. Bu salonlardan biri 1.000 kii alabilecek byklkteydi. Gney galerisinin altnda bulunan st kapal kou yolu 212 metre uzunluundayd.

Orta Gymnasion'un batsnda genlerin eitim grd yaplar vard. Uzun kou yolu douda Herakles ve Hermes'e adanm tapnaa alyordu. Yarmalarda baarl olan genlerin adlar tapnan duvarlarna yazlrd. Kk ocuklarn eitimine ayrlan Aa Gymnasion 80 metre uzunluunda bir terasa kurulmu yaplardan oluuyordu.

Yukar Gymnasion'un batsnda yer alan Asklepios Tapnann gnmze yalnzca temelleri ulamtr. Hekimlik tanrs Asklepios adna yaplan tapnak dinsel zelliklerinin yan sra tp alannda aratrma ve deneylerin gerekletirildii bir okuldu. Hastalar, bitkilerden elde edilen ilalar, ameliyat, su ve amur banyolarnn yan sra, spor, mzik, elence ve telkin yoluyla tedavi edilirdi.


Aa Kent
Bergamada antik tiyatroPergamonun Aa Kent olarak adlandrlan aa blmnde, iki stunlu galerilerle evrili Aa Agora ile heykel okulu ve evler vard. Evler iinde en dikkat ekeni, stunlu galerileri olan iki katl Attalos Evidir. Burann gneydouya alan odas, kn bile gnele stlyordu. 2. yzylda surlarla evrilen kente gneydeki Eumenes Kaps yaplmt. Bugn bu kapdan girenler, ince yapl bir stun sras ile karlarlar. Msr tanrs Serapis'e adanm tapnak, eski Pergamonun en byk yapsdr. Krmz tuladan yapld iin Kzl Avlu olarak da adlandrlr.


Roma Kenti
Pergamon kentinin kuzeybats ile Bergama ay arasnda Roma dnemi yerlemesi bulunur. Burada 50 bin kiilik amfitiyatro ile 30 bin kiilik tiyatro vard. Gnmzde Viran Kap denilen kalntlar tiyatronun ayakta kalan kemeridir.

Pergamon, yaplan dzenli kazlarla byk blm ortaya karlm bir ilka kentidir. Burada kurulan Bergama Mzesi, Trkiye'nin ilk arkeoloji mzesidir. Pergamon buluntularnn birou burada sergilenmektedir.

Kaynak: http://tr.wikipedia.org/wiki/Pergamon'dan alnd

Kategoriler: Antik Kentler ve ren Yerleri